Jak działa rozrusznik samochodowy i kiedy może się zepsuć?

Szybka rada (TL;DR): jak rozpoznać awarię rozrusznika?

1. Głuche stukanie lub “cykanie” - jeśli po przekręceniu kluczyka słyszysz tylko ten dźwięk, uszkodzony jest elektromagnes lub złącza elektryczne.
2. Rozrusznik kręci, ale silnik milczy - gdy słychać pracę silniczka elektrycznego, ale auto nie odpala, winny jest bendiks (zespół sprzęgający), który się nie wysuwa.
3. Wolne obracanie wału - jeśli mechanizm kręci z wielkim oporem, winny jest albo rozładowany akumulator, albo zużyte szczotki węglowe i tuleje.
4. Rozrusznik kręci bez przerwy - jeśli po puszczeniu kluczyka urządzenie nadal pracuje, doszło do zablokowania stacyjki lub przekaźnika.

Jak działa rozrusznik samochodowy?

Silniki pojazdów spalinowych nie są w stanie uruchomić się samoistnie. To zadanie przejmuje na siebie rozrusznik samochodowy, który stanowi zewnętrzne źródło siły, umożliwiającej rozruch silnika. Typowy rozrusznik w samochodzie składa się z kilku kluczowych elementów, m.in.: bendiksa, przekładni, automatu, wirnika, stojana, szczotkotrzymacza i obudowy.

W momencie uruchomienia stacyjki aktywuje się włącznik elektromagnetyczny i na skutek przepływu prądu następuje zazębienie się mechanizmu sprzęgającego z kołem zamachowym silnika. Obracający się rozrusznik wprawia silnik w ruch, rozpędzając wał korbowy silnika nawet do 200 obrotów na minutę. To wystarczy, by silnik spalinowy mógł rozpocząć samodzielną pracę. Jeśli rozrusznik nie zazębia się z kołem zamachowym, pojazd nie może ruszyć. Warto wówczas wiedzieć, jak sprawdzić rozrusznik i podjąć odpowiednie działania.

Przyczyny awarii rozrusznika - na co zwrócić uwagę?

Wprawny mechanik zwykle od razu wie, dlaczego rozrusznik w samochodzie nie pracuje prawidłowo i po charakterystycznych symptomach, np. odgłosach działania bendiksa, potrafi rozpoznać uszkodzony rozrusznik. Objawy najczęstszych usterek może też poprawnie zidentyfikować nawet laik, o ile wie, na co powinien zwrócić uwagę.

Rozrusznik w samochodzie zwykle nie psuje się nagle i warto reagować na każdy sygnał niepoprawnego działania mechanizmu, nim poważniejsza awaria unieruchomi auto. Pamiętajmy też, że rozrusznik działa poprawnie tylko przy sprawnym i naładowanym akumulatorze. 

Przyczynami awarii są przede wszystkim:

• uszkodzenia elektryczne silnika rozrusznika lub złączy;
• uszkodzenie lub zużycie włącznika elektromagnetycznego;

• usterka mechanizmu sprzęgającego, zwłaszcza sprzęgła lub bendiksa.

   

Uszkodzony rozrusznik - objawy awarii, diagnostyka i naprawa rozrusznika

By ustalić rzeczywistą przyczynę nieprawidłowego działania rozrusznika samochodowego, należy przyjrzeć się jego zachowaniu po przekręceniu kluczyka w stacyjce.

Rozrusznik w samochodzie nie obraca się po uruchomieniu stacyjki

Jeśli oświetlenie w samochodzie nie działa lub gaśnie, w pierwszej kolejności należy sprawdzić stan akumulatora, alternatora, przewodów elektrycznych oraz złączy. Jeżeli sam włącznik nie klika, możliwą przyczyną jest przerwany przewód lub uszkodzenie stacyjki. Aby to zweryfikować, można podłączyć kabel akumulatora bezpośrednio do śruby styku poniżej zacisku 30. Jeśli rozrusznik nadal milczy, uszkodzony jest włącznik elektromagnetyczny lub wewnętrzne elementy rozrusznika, takie jak cewki stojana. Z kolei wolne obroty, które nie napędzają koła zamachowego, zwiastują zużyte szczotki węglowe, sprężyny lub komutator.

Rozrusznik obraca się i zazębia, ale silnik nie pracuje lub pracuje z szarpnięciem

Warto skontrolować i naładować akumulator, sprawdzić szczotki rozrusznika oraz oczyścić komutator. Jeśli słychać pracę rozrusznika, ale wał korbowy nie obraca się, oznacza to, że zespół sprzęgający (bendiks) nie wysprzęgla się prawidłowo. Winne mogą być zużyte zębatki, uszkodzony zębnik lub koło zębate.

Rozrusznik obraca się nadal po zwolnieniu stacyjki:

Należy natychmiast sprawdzić przekaźnik oraz stacyjkę - prawdopodobnie jeden z tych podzespołów uległ awarii i nie odcina prądu.

Uszkodzony elektromagnes rozrusznika (charakterystyczne cykanie)

Po przekręceniu kluczyka w pozycję zapłonu słychać jedynie głuche stukanie, a silnik elektryczny rozrusznika nie zaczyna kręcić. Taki stan mocno utrudnia uruchomienie samochodu. Należy wtedy zweryfikować napięcie oraz stan styków głównych - zaśniedziałe kable blokują przepływ prądu o wysokim natężeniu. Warto wiedzieć, że rozrusznik pobiera najwięcej energii ze wszystkich układów w momencie uruchomienia silnika, zamieniając ogromne pokłady energii elektrycznej na moc mechaniczną. Jeśli wewnętrzne styki elektromagnesu są wypalone, element ten nie wysunie za pomocą popychacza zębnika w kierunku wieńca zębatego i nie zdoła dostarczyć siłę potrzebną do ruszenia wału, przez co konieczna będzie wymiana włącznika.

Jak dbać o rozrusznik w aucie?

Awaria tego podzespołu skutecznie komplikuje codzienne życie kierowców. Aby uniknąć problemów i przegrzania, próby uruchomienia silnika powinny odbywać się wyłącznie w krótkich okresach (maksymalnie kilka sekund). Zbyt długie "kręcenie" niszczy wewnętrzne tuleje oraz łożyska, co może doprowadzić do zatarcia.

Po puszczeniu kluczyka koła zębate ponownie powinny wrócić na swoje miejsce w pobliżu koła zamachowego - jeśli mechanizm się zacina, permanentne tarcie błyskawicznie zniszczy konstrukcję. W przypadku braku iskry ze świec zapłonowych lub problemów z kompresją jednostki napędowej, nie wolno wymuszać startu auta rozrusznikiem. Prawidłowa diagnostyka to jedyne skuteczne rozwiązanie, które pozwala precyzyjnie ocenić stopień zużycia poszczególnych elementów.

Ile kosztuje regeneracja rozrusznika?

Regeneracja rozrusznika zazwyczaj polega na wymianie zużytych elementów. Koszt naprawy rozrusznika wynosi od 100 do 400 zł. Ostateczna cena zależy głównie od stopnia uszkodzeń oraz konkretnego modelu pojazdu, w jakim zamontowany jest dany rozrusznik samochodowy. Do tej kwoty należy zazwyczaj doliczyć również koszt robocizny mechanika za demontaż i ponowny montaż podzespołu w warsztacie.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Co to jest rozrusznik samochodowy?

Rozrusznik samochodowy to niewielki, ale potężny silnik elektryczny prądu stałego, który stanowi zewnętrzne źródło siły dla pojazdów spalinowych. Ponieważ silniki spalinowe nie są w stanie uruchomić się samoistnie, rozrusznik ma za zadanie dostarczyć siłę potrzebną do obrócenia wału korbowego i zapoczątkowania samodzielnej pracy jednostki napędowej.

Jak działa rozrusznik samochodowy?

W momencie przekręcenia kluczyka w stacyjce (pozycja zapłonu) prąd z akumulatora aktywuje włącznik elektromagnetyczny. Elektromagnes za pomocą popychacza wysuwa koło zębate (zębnik/bendiks), które zazębia się z wieńcem zębatym koła zamachowego silnika. Jednocześnie zamyka się obwód elektryczny, silnik rozrusznika zaczyna się obracać i rozpędza wał korbowy silnika do około 200 obrotów na minutę. Gdy silnik spalinowy zaskoczy, a kierowca puści kluczyk, zespół sprzęgający cofa zębatkę na pierwotne miejsce.

Ile prądu pobiera rozrusznik samochodowy?

Rozrusznik to urządzenie, które pobiera zdecydowanie najwięcej energii elektrycznej ze wszystkich układów w samochodzie. W momencie startu, aby przełamać opory silnika, pobiera on prąd o bardzo wysokim natężeniu - w zależności od wielkości i rodzaju silnika (benzyna/diesel) jest to zazwyczaj od 100 do nawet 400-600 amperów (A). Z tego powodu do prawidłowego działania wymaga w pełni sprawnego i naładowanego akumulatora.

Ile kosztuje wymiana rozrusznika w aucie?

Koszt samej robocizny mechanika za demontaż starego i montaż nowego lub zregenerowanego podzespołu wynosi zazwyczaj od 100 do 300 zł, w zależności od dostępu do elementu w danym modelu pojazdu. Do tej kwoty należy doliczyć cenę samej części. Jeśli zdecydujesz się zregenerować swój dotychczasowy rozrusznik, koszt naprawy i wymiany zużytych elementów wyniesie od 100 do 400 zł. W przypadku zakupu fabrycznie nowego podzespołu ceny zaczynają się od około 200 zł za podstawowe zamienniki, natomiast za oryginalne komponenty do bardziej wymagających aut trzeba zapłacić od kilkuset do ponad 1000 zł.

Jak sprawdzić rozrusznik w aucie?

Diagnostykę rozrusznika najlepiej zacząć od obserwacji zachowania auta po przekręceniu kluczyka w stacyjce. Jeśli słychać jedynie głuche stukanie lub cykanie, a silnik nie kręci, winne mogą być zaśniedziałe kable, niskie napięcie akumulatora lub uszkodzony włącznik elektromagnetyczny. W sytuacji, gdy rozrusznik wyraźnie szumi i obraca się, ale wał korbowy milczy, oznacza to awarię bendiksa, który nie wysuwa zębnika i nie zazębia się z kołem zamachowym. Z kolei wolne, ociężałe obroty mechanizmu, które nie mają siły uruchomić pojazdu, najczęściej zwiastują rozładowaną baterię albo skrajnie zużyte szczotki węglowe i tuleje rozrusznika.